ادبیات ایران

بررسی «هرس» دومین رمان نسیم مرعشی؛ پس از «پس از پاییز فصل آخر سال است»

“هرس” رمانی کاملا متفاوت از “پاییز فصل آخر سال است” اما عنصر تاریخ و دوره ی متشنج دهه ی شصت ایران در هر دو کتاب دیده می شود. در رمان نخست مرعشی به تاثیرات بحران های آن دوره در دوره های بعد اشاره می شود و ما تنها جوانانی را می بینیم که متولد آن دهه هستند و بچگی هایشان در آن دوره گذشته، اما این تاثیرات عمیق همواره در زندگیشان بوده و هست.

رمان “هرس” که به تازگی منتشر شده است، اثر نسیم مرعشی، نویسنده کتاب “پاییز فصل آخر سال است“، است. با توجه به استقبال خوبی که از رمان اول نسیم مرعشی شده بود بسیاری کنجکاو هستند تا این کتاب را بخوانند. هرس در واقع روایت یک نسل از رازهایشان است. شاید “پاییز فصل آخر سال است” بیشتر روایت گونه ای از معلق بودن و بلاتکلیفی نسلی است که متولد دهه ی شصت بوده اند.

هرس” رمانی کاملا متفاوت از “پاییز فصل آخر سال است” اما عنصر تاریخ و دوره ی متشنج دهه ی شصت ایران در هر دو کتاب دیده می شود. در رمان نخست مرعشی به تاثیرات بحران های آن دوره در دوره های بعد اشاره می شود و ما تنها جوانانی را می بینیم که متولد آن دهه هستند و بچگی هایشان در آن دوره گذشته، اما این تاثیرات عمیق همواره در زندگیشان بوده و هست.

اما در رمان “هرس” مخاطب با روایتی از عمق جنگ ایران و عراق مواجه می شود. داستان به این صورت آغاز می شورد که داستان مردی که سال‌ها بعدِ پایانِ جنگ پیِ همسرِ گمشده‌اش می‌گردد و او را در مکانی عجیب پیدا می‌کند. زنی که در گذشته‌ اش پیِ آن بوده تا پسر بزاید و برای این کار دست به رفتاری عجیب می‌زند که شاید نفرینِ او می‌شود.

این داستان گرچه برآمده از عمق دل جنگ است اما نمی توان آن را کتابی جنگی به حساب آورد زیرا به جز چند صفحه از کتاب، مخاطب به طور مستقیم در فضای جنگی قرار نمی گیرد. رمان به لحاظ تاریخی در دوره ی بعد از جنگ جریان دارد. زمانی که جنگ پایان یافته و حالا خانواده های جنگ زده با مصائب زیادی روبرو شده اند.

شهر های آن ها آسیب های جدی دیده است، خانه هایشان را از دست داده و دیگر هیچ کدام به لحاظ روحی و روانی آن آدم های قبل از جنگ نیستند. مشکلات آن ها گویی تازه شروع شده است و آن ها در شرایط عجیبی گیر افتاده بوده اند. شاید نکته ای که در رمان “هرس” قابل تامل و توجه است این باشد که نویسنده دوران بعد از جنگ و تاثیرات برآمده از دل آن را که بحرانی بزرگ بوده است، به مقیاسی کوچک و در دل یک خانواده تبدیل کرده است که همین اتفاق، رمان را از ورطه ی شعار زدگی و کلی گویی بیرون نگه می دارد.

در رمان “هرس”  به نظر می رسد که نویسنده از شیوه روایت غیر کلاسیک استفاده کرده است. به عبارتی مخاطب “هرس” از یک اتفاق با خبر است و ورق به ورق جلو می‌رود تا چگونگی رخ دادن آن را کشف کند. مخاطب می داند که شخصیت قصه مرتکب کاری شده است اما دلیل اینکه چرا این کار را کرده است نمی داند و برای دانستن باید ادامه دهد.

اطلاعات در رمان دوم نسیم مرعشی بسیار ذره ذره به خواننده داده می شود و این احتمالا به کنجکاو شدن هر چه بیشتر مخاطب می انجامد. در “هرس” مرعش شخصیت ها با امید و آرزوهای از دست رفته، سازندگی هایی که نابود شدند و آرمان هایی که زیر سوال رفته اند مواجه هستند. به نظر می رسد که نویسنده در این کتاب سعی داشته است که آسیب های جنگ را نه فقط به صورت آسیب جسمی و مادی و تاثیرات روانی آنها بر آدم ها بلکه به صورت لطمه هایی بدون درد جسمی و اما عمیق به تصویر بکشد.

اگر این کتاب در نظر مخاطبان خود نیز چنین باشد احتمالا نسیم مرعشی در شخصیت پردازی و نگاه روانکاوانه به آن ها موفق بوده است. آدم های رمان “هرس” مدام ناگریز هستند تا در گذشته ی خود رجعتی کنند و این گذشته است که همواره حال و آینده ی آن ها را می سازد. رمان هرس در هجده فصل به نگارش در آمده است و توسط نشر چشمه به چاپ رسیده است.

 

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
۱ دیدگاه

یک دیدگاه

  1. hellish

    ۲۱ آبان ۱۳۹۶ at ۱۳:۳۶

    0

    سلام (درود و سلام بر تو)

    در نخستین ساعت شب،
    این چراغ رفته را خاموش تر کن……

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه + 5 =

برو بالا