غزاله علیزاده ۱۳۷۷-۱۳۲۷
ادبیات ایران

مروری بر زندگی غزاله علیزاده و خانه ادریسی ها

“غزاله علیزاده” نویسنده برجسته ی ایرانی در سال ۱۳۲۷ در مشهد متولد شد. او در کنکور رشته ادبیات فارسی در مشهد و کنکور حقوق و فلسفه در تهران قبول شد و نهایتا به تهران آمد. او لیسانسش را در رشته ی علوم سیاسی دریافت کرد. وی پس از آن به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن رشتهٔ فلسفه و سینما را ادامه داد. غزاله علیزاده اولین مجموعه داستان خود را در سال ۱۳۴۰ به نام «سفر ناگذشتنی» منتشر کرد.

“غزاله علیزاده” نویسنده برجسته ی ایرانی در سال ۱۳۲۷ در مشهد متولد شد. او در کنکور رشته ادبیات فارسی در مشهد و کنکور حقوق و فلسفه در تهران قبول شد و نهایتا به تهران آمد. او لیسانسش را در رشته ی علوم سیاسی دریافت کرد. وی پس از آن به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن رشتهٔ فلسفه و سینما را ادامه داد. غزاله علیزاده اولین مجموعه داستان خود را در سال ۱۳۴۰ به نام «سفر ناگذشتنی» منتشر کرد.

وی از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۷۷ آثار داستانی بسیاری خلق کرد که شاخص ترین آن ها عبارتند از: خانه ادریسی ها، ملک آسیاب، شب های تهران، دومنظره، بعد از تابستان و چهارراه. غزاله علیزاده سرانجام در بهار سال ۱۳۷۷ به زندگی خود پایان داد.

خانه ادریسی ها

خانهٔ ادریسی‌ها مشهورترین رمان غزاله علیزاده است که در سال ۱۳۷۰ در دو جلد به چاپ رسید. داستان در شهری به نام عشق آباد جریان دارد. در این شهر عده ای آمده اند تا حق ستم دیدگان را از سرمایه داران و ثروتمندان بگیرند. همه ی ماجرای کتاب در خانه ای قدیمی به نام خانه ادریسی ها می گذرد.

داستان این رمان بیشتر حول محور چند شخصیت به نام های خانم ادریسی، وهاب و لقا در این خانه می چرخد. به نظر می رسد که رمان “خانه ادریسی ها” بیشتر از هر چیز داستان آدم ها است. داستان آدم هایی با ابعاد شخصیتی متفاوت و در جایگاه اجتماعی خاص خودشان؛ در این میان شاید نگاهی ویژه به وضعیت زنان در اجتماع شده است.

زنان “خانه ادریسی ها” شاید هر کدام به نوعی تحت تاثیر نظامی مردسالار و مقتدر قرار گرفته اند که البته هر کدام با شخصیتی متمایز در چارچوب اجتماع و در مقابل این مردسالاری قرار می گیرند. این نگاه غزاله علیزاده تنها در “خانه ادریسی ها” دیده نمی شود بلکه در اغلب آثار وی، او به جنبه زندگی خانوادگی و هم آنچه در اجتماع زمانش می ‏گذشته، پرداخته و نقش زنان و مردان را در آن بیان کرده است.

غزاله علیزاده همواره بر این اعتقاد بوده است که ادبیات باید به گونه ای برای مخاطب قابل لمس باشد و مخاطب نیز با خواندن آثار وی این تاکید بر ملموس بودن را می تواند حس کند. وقتی که به “خانه ادریسی ها” نگاه می کنیم ترجیح زمان حال و واقعیت های اجتماعی را بر خیالبافی و یا توجه به گذشته در می یابیم. این نگاه نویسنده حتی در دیالوگ هایی در “خانه ادریسی ها” هم جلوه گر می شود. برای نمونه در جایی از شخصیت شاعر رمان ، “یونس”، به خاطر فرا واقعی بودن اندیشه‌های او و عدم توجه به مسائل روز و غفلت از آن و توجّه به آینده، انتقاد می‌کند: «یونس هم تنهاست. مخاطب شعرهای او انسان های آینده‌اند. جهان اشباح. دلش را به این خوش کرده که وقتی جسمش زیر خاک پوسید شعرهای او را در میخانه‌ها، کوچه‌ها و خوابگاه‌های دانشجویی از بر بخوانند؛ احمقانه است! نسل های بعدی مشکلات تازه‌ای دارند اندیشه‌ها و زندگی ما را باد هوا می‌دانند.» (ص۳۰۷).

شاید علیزاده ترجیح می داده تا بیشتر از هر چیز به مسائل آدم ها در اجتماع و در نسل و زمان خودش بپردازد. نکته ی دیگر که در آثار علیزاده به ویژه در “خانه ادریسی ها” وجود دارد، توجه به جزئیاتی است که این جزیئات گاها” بسیار کوچک و ریز بیانگر اتفاقی بزرگ و جلوه گر شرایط زندگی شخصیت ها است.

“خانه ادریسی ها” همچنین به نوعی به بررسی وضعیت انسان به ویژه زنان در محیط سنتی و خرافی اشرافیت می پردازد. نگاه او به گونه ای است که اشرافیت را با آن ظاهر پر طمطراق، با خرافه و عقب افتادگی هایی که دارا بوده است را با نگاهی تیز به شدت نقد می کند. به نظر می رسد که سرنوشت زنان در نسل های مختلف یکی از دغدغه های غزاله علیزاده در رمان خانه “ادریسی ها” بوده است. او در این رمان سرنوشت چند زن از خاندان ادریسی ها را به صورت کلیدی مورد پردازش خود قرار داده است. زنانی که هر کدام به گونه‌ای یا زندگی خود را از دست داده‌اند یا حق شاد زیستن را.

خانم ادریسی، رعنا، رحیلا، لوبا و حتی لقا به گونه‌ای قربانی وضعیت سنتی زمان خود شده‌اند. می توان گفت که شخصیت های رمان “خانه ادریسی ها” علاوه بر فردیتی که دارا هستند به مثابه حلقه‌های زنجیر وابسته و پیوسته به هم نیز تصویر می ‌شوند. رمان “خانه ادریسی ها” در سال ۹۴ توسط انتشارات توس مجددا” منتشر شده است.

غزاله علیزاده ۱۳۷۷-۱۳۲۷

غزاله علیزاده ۱۳۷۷-۱۳۲۷

 

 

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

6 + هشت =

برو بالا