سینما

نمایش ترومن فیلمی از پیتر ویر(The Truman Show 1998)؛”برای فهمیدن باید مبارزه کرد”

“نمایش ترومن” فیلمی است دگر اندیش به کارگردانی “پیتر ویر” و نویسندگی “اندرو نیکول”. با ساختاری غیر متعارف نسبت به زمان خود. مرثیه ایست غوطه ور در تهوعی خنده دار که پیرامون انسان معاصر معلق است. “نمایش ترومن” بلافاصله پس از نمایشش مورد توجه قرار گرفت. نا حدی که امروزه از آثار به یادمانی ادوار از آن به یاد می شود.

“نمایش ترومن” فیلمی است دگر اندیش به کارگردانی “پیتر ویر” و نویسندگی “اندرو نیکول”. با ساختاری غیر متعارف نسبت به زمان خود. مرثیه ایست غوطه ور در تهوعی خنده دار که پیرامون انسان معاصر معلق است. “نمایش ترومن” بلافاصله پس از نمایشش مورد توجه قرار گرفت. نا حدی که امروزه از آثار به یادمانی ادوار یاد می شود.

“کریستوف: «من تو رو بهتر از خودت می‏شناسم.
ترومن: «تو هیچوقت یه دوربین توی سر من نداشتی.”

“جیم کری” استادی بی لقب است. بی حرف پیش و پس. نگاهی گمشده و نافذ در پس چهره خندانش دارد. چهره ای که همزمان خنده، دلهره و غم را به بیننده منتقل می‌کند. مانند همین “نمایش ترومن”، مانند “درخشش ابدی یک ذهن پاک” و چندین فیلم دیگر که گویی تنها برای وی ساخته شده اند.

“ترومن” در مرز سی سالگی گم می‌شود. از درون تنها و از بیرون مشکوک. زندگی روتینش می‌لنگد. اوه! یک چیزی اینجا درست نیست. آیا من مشکلی دارم؟ آه خدایا چقدر حس رفتن دارم. اما به کجا؟ نمی‌دانم. شاید باید وصیت بکنم. بنویسم که وقتی مُردم حیف و میلم نکنند. بهتر نیست برگردم به چرخه زنجیره غذایی؟ اوه نه، باز باید برم سر کار. چقدر همه چیز شبیه همیشه است. یک جای کار می‌لنگد. آری درست است. “ترومن” سی سال است که به صورت آنلاین برای دنیا مخابره می‌شود. از قبل از تولد برایش خواب دیده اند که او را در یک نمایش تلوزیونی بازی دهند. تنها او واقعی است. اگر باشد. و جز به جز احوالاتش را تمام دنیا نظاره گرند.

نمایش ترومن فیلمی از پیتر ویر محصول 1998 آمریکا

نمایش ترومن فیلمی از پیتر ویر محصول ۱۹۹۸ آمریکا

“نمایش ترومن” فیلم مهمی است. فیلمی است در جستجوی انسان و مفهوم زندگی. فیلم پر است از استعاره ها و تمثیل های فراوان. ایده نظارت دائمی شدن ایده جدیدی نیست. کارگردانان مختلفی در گذشته و در زمان حال نیز این ایده را دست مایه هنر خود کرده اند. اما نظارت دائمی چگونه در این فیلم تفسیر می‌شود؟ مطمئنا یکی از اهداف سازندگان “نمایش ترومن” به چالش کشیدن قدرت رسانه ها و آگاهی دادن به مردم درباره کنترل اذهان است. کنترلی که با کمی اغراق توانسته سی سال کل مردم دنیا را به صورت آنلاین، پای زندگی ترومن بنشاند. ایده‌ای جالب با پرداختی جالب. فیلم تمام مردم دنیا، از هر قشری را آن قدر محو این شو نشان می‌دهد که گویی تمام ملت ها دیگر کار و هویتی برای زندگی کردن جز فهمیدن سرنوشت ترومن ندارند. “نمایش ترومن” غیر مستقیم می‌گوید، به راستی و یقینا اکثر دنیا را ابلهان تشکیل داده‌اند! آن هم ابلهانِ احساسی!! مانند نگاهی که “وودی آلن” در “عشق و مرگ” به تصویر می کشد.

“نمایش ترومن” از درون و از دید ترومن نیز قابل نأمل است. “ترومن” استعاره ای از خود ماست. دنیایی دروغین که در پیرامونمان تار تنیده و راه تنفس و چشم سومان را بسته است. ترومن (ما)می داند، یقین دارد که در پیرامونش احوالات میزان نیستند. اما باز در شکافی از روزمرگی غرق شده است. آیا روزمرگی برای انسان جستجوگر توقف به حساب می‌آید؟ خیر. جستجوگر راهش را پیدا می‌کند. ولی آیا این چنین نیست که هر چه بیشتر از درون خود را به چالش بکشیم ایمانی قوی تر در انتظارمان است؟ مگر ابراهیم این کار را نکرد؟ او اسماعیلش را داد تا ابراهیم شد! ترومن نیز باید دیوار را بشکند. دیواری نامرئی که تا پیش از این بدان یقین نداشت. اما یقین کنونی اش همتی بزرگ می‌طلبد. باید مانند “دانته آلیگیِری” از برزخ عبور کنی و طبقات جهنم را به نظاره بنشینی تا به بهشت در آیی. ولی آیا بهشت در انتظار ترومن است؟ یا دنیای دروغین دیگری در پس همین نمایش دروغین در انتظارش است؟

اما نظارت شدن دائم چه حسی دارد؟ “زئوسی” که به همراه دیگر خدایان، مدام ترومن را نگاه می‌کنند. به او حق انتخاب داده اند. داده اند؟ در جَبر تحمیلی اش حق انتخاب گرفته است. “پوزئیدون” خدای دریا حتی، پدرش را از وی می‌گیرد. اما چرا؟ چون پای منفعت در میان است؟ یا “المپ نشینان” حوس سرگرمی کرده اند؟ پس ترومن چه می‌شود. با شک هایش چه کند؟ آری با “زئوس” باید مانند “هادس” مبارزه کرد. باید با او بازی کرد. و ترومن چنین می کند. برای کشف حقیقت دست به فریب می‌زند و خواهان سر چشمه رهایی می‌شود و سفر آغاز می‌کند.

“پیتر ویر” در نمایش ترومن هدایتی حساب شده دارد. از ابتدا دنیایی خلق می‌کند که بیننده می‌فهمد بر خلاف شعار حقیقی بودن، همه چیز مصنوعی است. معاشرت ها، لبخندها، دوستی ها و حتی ازدواج ترومن.  بیچاره ترومن بازیچه ایست که شب‌ها همبستر زنی می‌شود که برای نمایش، هم خوابه او گشته است.

در نهایت؛ “نمایش ترومن” در ورای تمام جذابیت های داستانی و روایی اش، تلنگری برای انسان معاصر است. انسانی متریالیسم که خوراکش را از دیگران طلب می کند و برای یادگیری اندکی همت ندارد. چی بخوریم؟ آنچه تبلیغ می‌شود. چه بپوشیم؟ آنچه فلان مدل بَزَک کرده به ما نمایش می‌دهد و در نهایت به چه فکر کنیم؟ این که دیگر فکر ندارد آنچه ما می‌سازیم ببینید! “نمایش ترومن” انسان را به شکست این دیوار ها فرا می خواند. دروغ گویان و صاحبان قدرت هزاران سال بر مردم تملک جسته اند. مگر “دکارت” در همه چیز شک نکرد؟ شاید نکرد. پس چرا در سیستم نظام مندی قوانین حاکم بر بشر امروزی شک نکنیم؟ مایی که از همیشه برده تریم. مایی که شوق شنا داریم اما از خیس شدن لباس هایمان هراس داریم.

 

عاقلان نقطه پرگار وجودند ولی— عشق داند که در این دایره سرگردانند

جلوه گاه رخ او دیده من تنها نیست—ماه و خورشید همین آینه می‌گردانند

عهد ما با لب شیرین دهنان بست خدا—ما همه بنده و این قوم خداوندانند

لاف عشق و گله از یار زهی لاف دروغ—عشقبازان چنین مستحق هجرانند

زاهد ار رندی حافظ نکند فهم چه شد—دیو بگریزد از آن قوم که قرآن خوانند

گر شوند آگه از اندیشه ما مغبچگان—بعد از این خرقه صوفی به گرو نستانند

 

نمایش ترومن فیلمی از پیتر ویر محصول 1998 آمریکا

نمایش ترومن فیلمی از پیتر ویر محصول ۱۹۹۸ آمریکا

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × یک =

برو بالا