خفه گی فیلمی از فریدون جیرانی محصول سال ۱۳۹۵
سینما

به بهانه اکران فیلم خفگی؛ مروری بر آخرین ساخته‌ی فریدون جیرانی

“خفگی” عنوان آخرین فیلم فریدون جیرانی است که این روزها به اکران درآمده است. فریدون جیرانی را اغلب کارگردانی با کارنامه ی متنوع می شناسیم که در آن فیلم های قابل تاملی وجود دارد. فریدون جیرانی ساختن فیلم بلند را در دهه ی هفتاد و با فیلم “قرمز” آغاز کرد که می توان آن را شروعی با قدرت دانست.

“خفگی” عنوان آخرین فیلم فریدون جیرانی است که این روزها به اکران درآمده است. فریدون جیرانی را اغلب کارگردانی با کارنامه ی متنوع می شناسیم که در آن فیلم های قابل تاملی وجود دارد. فریدون جیرانی ساختن فیلم بلند را در دهه ی هفتاد و با فیلم “قرمز” آغاز کرد که می توان آن را شروعی با قدرت دانست.

خفه گی فیلمی از فریدون جیرانی محصول سال ۱۳۹۵

خفه گی فیلمی از فریدون جیرانی محصول سال ۱۳۹۵

او همواره در طول مدت فیلم سازی خود سعی کرده است تا سبک خاص خود را داشته باشد و دست به تجربه ی تکنیک های مختلف بزند. وقتی که به فیلم های جیرانی نگاه می کنیم بیشترین چیزی که نظرمان را جلب می کند شاید شخصیت پردازی ها و روابط پیچیده میان آدم های داستان باشد. آدم هایی که اغلب از بیماری روانی پیچیده ای رنج می برند که مربوط به گذشته و کودکی آن ها می شود. در مقابل این آدم ها همیشه شخصیتی وجود دارد که به نوعی قربانی این روان پریشی می شوند. این فیلمساز برای این قربانیان نامی هم برگزیده است که در تمام فیلم های او وجود دارد. این نام، فامیل “مشرقی” است. در فیلم خفگی هم مانند تمام فیلم ها شخصیت مشرقی وجود دارد.

داستان “خفگی” از جایی شروع می شود که زن جوانی را شوهرش به بیمارستان روانی می آورد. مخاطب در همان ابتدای امر متوجه رفتار مرموز شوهر (نوید محمدزاده) می شود و اوضاع را کاملا غیر عادی در می یابد که البته این حدس درست هم هست. در مقابل، شخصیت پرستار (الناز شاکردوست) وجود دارد که او هم زندگی عجیبی دارد. همه چیز در این فیلم از ابتدا مرموز یا حتی کمی وحشت آور است و به نظر می رسد که کارگردان با سیاه و سفید کردن فیلم و فضاسازی غیر رئالیستیِ آن سعی کرده است که به این رمزآلودی و وحشت بی افزاید. اما نکته اینجاست که ایجاد این فضای غیر رئال به جز فضا سازی چه خدمت دیگری به فیلم کرده است؟

فضای بیمارستان روانی و حتی طراحی لباس پرستارها شاید مخاطب را به فضای قرون وسطایی هم ببرد اما استفاده از ابزار زندگی مدرن او را دوباره به زمان حال می آورد. این معلق بودن از زمان در خدمت چیست؟ احتمالا مخاطب سردر نمی آورد که با چه پدیده ای روبرو است.

در فیلم خفگی جیرانی دیگر خبری از آن شخصیت پردازی های عمیق فیلم های موفق او خبری نیست. مخاطب به صورت خیلی جزئی دلیل کارهای شخصیت ها را می فهمد و شاید نتواند آن را به درستی درک کند زیرا این شخصیت پردازی ها عمق واقعی ندارند و گویی انقدر فیلم ساز سرگرم درآوردن فرم و فضای دلخواه خود بوده است که از شخصیت ها غافل می ماند.

مخاطب در خفگی به نوعی طلبکار از فیلم می ماند. او چیزهایی را طلب می کرده که در فیلم به آن ها جواب داده نشده است. اما اتفاق خوبی که فریدون جیرانی رقم زده است شاید این است که در فضای امروز سینمای ایران که چند سالی است به شدت رئالیسم زده شده است، دست به ریسک و اقدامی جدید می زند که علی رغم تمام کاستی های فیلم توانسته در کل موفق باشد.

فریدون جیرانی در خفگی نه تنها در فرم و شکل دست به اقدامی تازه و ریسک پذیر زده است، بلکه با انتخاب الناز شاکردوست برای نقش پیچیده ی پرستار نیز مخاظب را متعجب می کند. فریدون جیرانی با این کار توانسته است جلوه ی دیگری از یک بازیگر گیشه به نمایش بگذارد. این اتفاق حتی در مورد بازی نوید محمدزاده نیز افتاده است.

شخصیت محمدزاده در فیلم خفگی متفاوت از شخصیتهایی است که کمابیش از او دیده و شناخته ایم. اما اتفاق بدیع در شخصیت پردازی “خفگی” نقش ماهایا پطروسیان است. این شخصیت با اینکه حضور مستمری در داستان و فیلم ندارد اما از مهمترین و پیش برنده ترین شخصیتها است که بار فیلم را تا حد زیادی به دوش می کشد که این امر با بازی جذاب ماهایا پطروسیان محقق شده است.

“خفگی” علی رغم ضعف هایی که دارد می تواند تجربه ای متفاوت را برای بیننده رغم بزند که این تجربه می تواند تجربه ای جالب برای تماشاگر باشد. شاید بتوان گفت که خون تازه ای در رگ ریالیسم زده سینمای ایران با چنین فیلمهایی جاری می شود و باید بیشتر از تنوع ژانر و تجربه گرایی حمایت کرد. “خفگی” را در کارنامه ی فیلمسازی فریدون جیرانی می توان از طبقه ی فیلم هایی دانست که فیلمساز در آن گامی به جلو برداشته است و نه به عقب.

خفه گی فیلمی از فریدون جیرانی محصول سال ۱۳۹۵

خفه گی فیلمی از فریدون جیرانی محصول سال ۱۳۹۵

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 + 13 =

برو بالا