همشهری کین فیلمی از اورسن ولز محصول 1941
سینما

همشهری کین فیلمی از اورسن ولز (Citizen Kane 1941)؛ “عمیق تر نگاه کن”

“همشهری کین” فیلمی است به کارگردانی “اورسن ولز” و نویسندگی وی با همراهی “هرمن جی. منکیویچ”. “همشهری کین” فیلمی متفاوت از کارگردانی است که در جوانی سکان هدایت یکی از تأثیرگذارترین فیلم‌های تاریخ را بر عهده گرفت. فیلمی که به اعتقاد بسیاری از منتقدین، حتی پس از نزدیک به هشتاد سال، نقطه عطف فیلم سازی به حساب می‌آید. “همشهری کین” به معنای واقعی کلمه انقلابی در فیلمسازی آمریکا است. از صحنه پردازی و فیلم نامه گرفته تا گریم شخصیت ها و فیلم برداریِ بی مانندش تا آن دوران، همگی فیلم را تا بالاترین مرزهای توجه همگان بالا بردند.

“همشهری کین” فیلمی است به کارگردانی “اورسن ولز” و نویسندگی وی با همراهی “هرمن جی. منکیویچ”. “همشهری کین” فیلمی متفاوت از کارگردانی است که در جوانی سکان هدایت یکی از تأثیرگذارترین فیلم‌های تاریخ را بر عهده گرفت. فیلمی که به اعتقاد بسیاری از منتقدین، حتی پس از نزدیک به هشتاد سال، نقطه عطف فیلم سازی به حساب می‌آید. “همشهری کین” به معنای واقعی کلمه، انقلابی در فیلمسازی آمریکا است. از صحنه پردازی و فیلم نامه گرفته تا گریم شخصیت ها و فیلم برداریِ بی مانندش.

چارلز فاستر کین (اورسن ولز): فقط یه نفر توی دنیا واسه من تصمیم می گیره و اون یه نفر من هستم.

“همشهری کین” محصول دوران خاصی به شمار می‌آید. گذر از رکود وحشتناک اقتصادی آمریکا و کشمکش های آغازین جنگ دوم جهانی. اما “اورسن ولز”، در نمایش این مشکلات  جهانی، شوخ طبع عمل می‌کند. ایده ها و تعارضات خودش را با نام “کین” به فیلم تزریق می‌کند و به مخاطب نشان می‌دهد.

“همشهری کین” داستان سرمایه داری به نام “چارلز فاستر کین” با نقش آفرینی خود “اورسن ولز” است. سرمایه دار افسانه ای که در بستر مرگ آخرین جملاتش تنها یک کلمه است، “رُزباد (غنچه رُز)“. فیلم با نمایش مستند واری از خبر مرگ کین و نشان دادن املاک و کلکسیون های وی و تمام جلال و جبرون افسانه ای او آغاز می‌شود. فیلمی که گروهی فیلمساز به منظور معرفی شخصیت کین ساخته اند. اما در انتهای این تیزر، کارگردان متوجه کمبودی در فیلم می‌شود. تکه گمشه پازلی به نام غنچه رز که خبرنگاران را وا می دارد تا کندوکاو عمیق تری در شخصیت کین انجام بدهند. جستجویی چند اپیزودی که پای خاطرات نزدیک ترین افراد به کین می‌نشیند و از دید هر کدام برشی از زندگی این مرد را نظاره گر می‌شویم.

اما کین؛ شخصیتی مرموز دارد. احوالاتش بی ثبات است. کین که کودکیِ بی بچگی را تجربه کرده است. گویی تماما در آن سال ها جا مانده و تمام تلاش هایش، بومرنگی است که وی را با همان دوران بر می‌گرداند. در “همشهری کین” ما شخصیت های متضادی از “چالز فاستر کین” می‌بینیم. از روحیات فاشیستی تا خلق و خوی کمونیستی، از سرمایه داری مطلق تا ادعای دفاع از طبقه کارگر، همگی بخشی از تعارضاتی است که کین را به ما معرفی می‌کند.

خود “اورسن ولز” در مصاحبه ای اعلام کرده بود که شخصیت کین برگرفته از سرمایه داری به نام “هرست” بوده است. هرست که خود صاحب رسانه های متعدد بود، در کاخی زندگی می کرد و همانند کین به جمع آوری کلکسیون مشغول بوده است. این شباهت های بسیار در زمان ساخت فیلم باعث گردید که فیلم توسط هرست و زیردستانش بایکوت شود. به تحوی که تا سالیان طولانی نتوانست اکران مناسبی به خود ببیند.

همشهری کین فیلمی از اورسن ولز محصول 1941

همشهری کین فیلمی از اورسن ولز محصول ۱۹۴۱

“همشهری کین” فیلمی است سرشار از سمبولیسم. انسانی که در زندگی همه چیز دارد ولی در واقع چیزی ندارد. دنبال عشق است ولی آن را نمی‌یابد. گویی تمام زندگی را برای هیچ دویده است. تلاش های حقیرانه‌ای که ثمره اش تنوری گداخته است و نامی که دیگر نیک نیست. شخصیت کین مصداق پروپاگاندایی است که با کنترل ابزار رسانه ای بر ذهن ها حکم می‌راند.  مبارزه‌گری که برای آزادی اقشار فقیر می جنگد، اما خود برده دار است. فکر ها را تحمیل می کند و دنبال منفعت است. اما چه منفعتی؟ بارها این تعلیق در فیلم وجود دارد که کین سرسختانه و مصمم حتی از زن و فرزندش می‌گذرد ولی خود نیز هیچ گاه در نمی‌یابد بهشتش را در کجا بجوید. بدین منظور دچار تضاد می‌شود. خود دست به کار ساخت قصری می شود که بهشتی زمینی است. بهشتی به نام “زانادو (xanadu)”.

در فیلم “چالز فاستر کین” را به نام “کوبلای خان” آمریکایی معرفی می‌کند. امپراطور مغولی که بنای افسانه ای برای خود ساخت. “زانادو” امارتی است که شکوهش را به آن نسبت می‌دهند. امارتی گوتیک و با مساحتی چند ده هزار متری. بهشتی که که کین به کشتی نوح بدلش می‌کند. جفت ها را در آن گردهم می‌آورد، حتی جفت خودش. گویی خود دیگر به دنیا امیدی ندارد. زانادو به افسانه می‌ماند. همگان صحبتش را می کنند. گنجینه تاریخی که از گرداگرد جهان در آنجا جمع آوری شده است. ولی اورسن ولز زانادو را استعاره از زندان می‌داند. زندانی که کین با شکل گیری شخصیتش به آرامی آن را گرداگرد خود می‌سازد. سایه روشن ها و دکورسازی که بی شباهت به آثار دوران اکسپرسیونیستِ فیلم سازی آلمان نیست. نمودی که علاوه بر دکور سازی در موقعیت فیلمبرداری هم موثر است. تصویر برداری موهومی که با سایه روشن های تند و تیز همراه می‌گردد. بازی با عمق های که در این فیلم نوعی استاندارد سازی را به نمایش می‌گذارد. همه و همه تصویری خیالی و وهم برانگیز از آن قصر افسانه ای را تصویرسازی می‌کند. همه این اوصاف باعث می گردد هیچ گاه بیننده در فضای قصر حس خوبی نداشته باشد. فضایی که صدای جدائیش بلند است. و کین مانند آلیسی است که در سوراخ خرگوش سقوط کرده است و سرزمین عجایبی به نام زانادو که کین را مانند گیاه گوشتخواری به درون می‌بلعد. و امروزه نیز کاخ های امثال بیل گیتز، مایکل جکسون، جرج لوکاس و دیگران را نمادی از همان زانادو در زمان حال می‌دانند.

“چالز فاستر کین: اگه خیلی پولدار نبودم، ممکن بود شخصیت بزرگی بشم

تاچر: فکر می‌کنی الان شخصیت بزرگی نیستی؟

چالز فاستر کین: با این شرایط بهتر از این می‌تونستم باشم

تاچر:میخواستی چطوری باشی؟

چالز فاستر کین :هر طوری که تو ازش متنفر باشی!”

“همشهری کین” از سوی منتقدین و صاحب نظران فیلم سازی، معمولا به عنوان بهترین یا یکی از سه فیلم برتر تمام ادوار سینما شناخته می‌شود. اما به راستی چنین است؟ نظرات متناقضی نیز در این زمینه وجود دارد. عده ای فیلمِ اورسن ولز را ثمره هجمه ای می دانند که زبانش نسبت به فرمی که ارائه می دهد زیاده گو است. و شاید عنصر رُز باد که کل فیلم به عنوان تکه پازلی آن را مطرح می‌کند، عملا بی معنی به نظر به رسد. یا شاید شحصیت پردازیِ به نسبت ضعیفی که خبرنگاران در فیلم دارند، انگیزه کندوکاو آن ها را تا این حد توجیه پذیر نمی‌کند. اما همه این تفاسیر ار ابهت “همشهری کین” نمی‌کاهد. فیلم “اورسن ولز” فیلم بزرگی است. فیلمی جریان ساز که الهام بخش بسیاری در طول تاریخ گشته است. هرچند که بازی با اعماق در سکانس های مختلف فیلم را برخی شاهکار و برخی متظاهرانه خوانده باشند!!

“همشهری کین” مرموز است. جنس مرموز بودن خود شخصیت کین یادآور “جِی گتسبی” در رمان “گتسبی بزرگ” اثر “اسکات فیتزجرالد” است. مرموزیتی که به نظر می‌رسد به کین هم ارث رسیده است. درنهایت؛ فیلم “همشهری کین” از بهترین های تاریخ سینماست. فیلمی پرجزئیات که دیدن مداومش هم از جذابیت آن نخواهد کاست. فیلمی خوش ساخت و معما گونه که تا لحظه آخر شما را به فکر فرو خواهد برد. فکری از جنسِ پوچی و روشن فکری.

همشهری کین فیلمی از اورسن ولز محصول 1941

همشهری کین فیلمی از اورسن ولز محصول ۱۹۴۱

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 × 3 =

برو بالا