فیلم چشمان کاملا بسته ساخته استنلی کوبریک محصول 1999
سینما

«چشمان کاملا بسته» فیلمی از استنلی کوبریک (Eyes Wide Shut 1999)؛ “روایتی از بیداری در رویا”

“چشمان کاملا بسته” فیلمی است اقتباس شده از رمان “داستان رویایی (Rhapsody)” نوشته “آرتور شنیتسلر”، رمان نویس و نمایش نویسِ آلمانی است. “استنلی کوبریک” خود اقتباس این اثر را بر عهده داشته است و بدین منظور با بهره گیری از المان های کلی داستان، مفاهیم خود را نیز در فیلم گنجانده است.

“بیل:هیچ رویایی تنها یک رویا نیست.”

“چشمان کاملا بسته” یا به عبارتی دیگر “چشمانِ بازِ بسته”، عنوان آخرین فیلمی است که “استنلی کوبریک” آن را کارگردانی کرده است. “استنلی کوبریک“، کارگردان شهیر، مصداقی از خودِ سینماست. کارگردان و نویسنده ای افسانه ای که در تک تک آثارِ محدودش ردی از جهان بینی فلسفیِ خود بر جای گذاشته است. به راستی کمال گرایی صفتی است در خور شخصیت او. فردی که زیبایی را در جزئیات و پرداختن به آن می دانست. کارگردانی که در طول نیم قرن فعالیت سینمایی خود، ۱۳ فیلم را به عرصه اکران رساند و وسواسِ بی نظیرش، تمامی این آثار را پس از گذشت سالیان در زمره بحث برانگیز ترین فیلم های تمامی ادوار قرار داده است.

“چشمان کاملا بسته” فیلمی است اقتباس شده از رمان “داستان رویایی (Rhapsody)” نوشته “آرتور شنیتسلر”، رمان نویس و نمایش نویسِ آلمانی است. “استنلی کوبریک” خود اقتباس این اثر را بر عهده داشته است و بدین منظور با بهره گیری از المان های کلی داستان، مفاهیم خود را نیز در فیلم گنجانده است.

به عقیده “کارِن دی هافمن” چشمان کاملا بسته فیلمی وجودی درباره سرشت انسانی، جنسیت، وفاداری زناشویی، ماهیت و اهمیت انتخاب است.

فیلم پر است از المان هایی که کوبریک در دیگر آثارش به نمایش گذاشته است. خشونت، بی پرده گویی، نمایش جزئیاتِ دیوانه کننده و همچنین کوچک ترین و پیشه پا افتاده ترین مسائل زندگی که تأثیری دهشتناک بر کل زندگی می گذارند.

“چشمان کاملا بسته” روایت گرِ داستانِ زندگیِ زن و شوهری به نام های “آلیس هارفورد” و “دکتر ویلیام هارفورد” با نقش آفرینی های “نیکول کیدمن” و “تام کروز است”. زن و شوهری که به تماشای یک روز کامل از کنش های آن دو می نشینیم. روایتی هولناک از رویا و واقعیت، از خیانت و انتقام، از وفاداری تا میل جنسی. همه و همه تجربه ای را رقم خواهد زد که به میزان باز بودن چشمتان از آن خواهید چشید.

فیلم در نشان دادن صحنه های اروتیک بی پرده عمل می کند. ولنگاری که “استنلی کوبریک“به تصویر می کشد فراتر از یک میل جنسی عمل می کند و وارد فرم می شود. پیوند های عاشقانه ای که گویی به تار عنکبوتی متصل اند و شیطانی که در پی پاره کردن این چسبندگی است.

فیلم چشمان کاملا بسته ساخته استنلی کوبریک محصول 1999

فیلم چشمان کاملا بسته ساخته استنلی کوبریک محصول ۱۹۹۹

“چشمان کاملا بسته” از ورای تصاویرِ بدیعی که از رنگ و نور و مکانیزمِ فضای اروتیکی به نمایش می گذارد، در برگیرنده سوالاتی حقیقتا ترسناک و فلسفی است. به راستی میزان تمایل جنسیِ افراد به هم، با عشقی که بینشان بروز پیدا می کند و هردو این ها با هویت ازدواج چیست؟ می توان ذهن ها را هنگامی که تعهد بسته اند از خیانت ذهنی باز داشت؟ قدرت انسان در سرکوب نه، بلکه کنترل امیالش مطابق با گفته کانت است؟ می توان امیال غریزی را در سر بزنگاهش افسار زد؟  این ها بخشی از سوالاتی هستند که از ابتدا تیتر وار بر ذهنمان هجوم  می آورند.

این که “آلیس” در ذهنش چنان در برابر مردی که در گذشته دیده است عنان از کَف دهد چه معنایی دارد. اگر با کسی که عاشقش هستیم زندگی می کنیم، چه می شود که حس جنسی به دیگری پیدا می کنیم ولو در خیال. اگر می شود که متاهل بود و خیال پردازی کرد، پس معنای وفاداری چه می شود؟ مگر این نیست که حسِ جنسی به فرد از یک حس عاطفی نشأت می گیرد و میلِ جنسی بخشی از غریزه است. پس چگونه می توان عاشق بود ولی حسِ جنسیمان به گردش برود. اگر به گردش هم برود آیا خیانت است؟ خیانت تا کجا تعریف می شود. این ها تماما کلاف در هم تنیده ای است که کوبریک به هم می بافدشان و یکی یکی سعی بر پاسخ به آن ها بر می آید.

“آلیس(نیکول کیدمن):
صبح فردا از خواب بیدار شدم و دلهره داشتم.
نمیدونستم که دلهره ام برای اینه که اون رفته یا این که ممکنه هنوزم اینجا باشه”

وقتی از تمامی ذهنیت “آلیس” با خبر می شویم، تازه بخشی از داستان را پیموده ایم. بخشی که معانیِ امیالِ جنسی و رابطه اش با تعد و ازدواج را نشانه رفته است. پس از این بحران کوبنده، با “ویلیام” همراه می شویم. فرو رفته در خود و سرگردان در انتقامی در شهر رها می شود. انتقامی که نمی داند از که بابت چه بگیرد. مگر عاشق نیست. مگر بدان اذعان نکرده است. پس عاشق را چه به انتقام از معشوق.

همه این ها کنار هم تداعی کننده شَک است. شَکی که تمِ اصلی فیلم است. شَکی که حتی پوستر فیلم هم مملو از آن است. فیلم با شَک شروع می شود. شَکی که تا خصوصی ترین لحظات زن و شوهری پیش می رود و منجر به اعترافاتی دردناک می گردد. با بالا و پایین کردن مفاهیمی نظیر عشق، تعهد و وفاداری، ازدواج و از همه شاخص تر هوسِ گمشده در بطن این قضایا، سعی بر رساندن مطلبی دارد. مطلبی مهم و حساس. این ابعادِ چندگانه انسان است که به او هویت بخشیده و او را بروز داده است. سطح درک متفاوت انسان ها به مفاهیم مختلف است که سبب می شود انسان انسان باشد. همانقدر جذاب و همانقدر متعفن.

اما می توان فیلمی از “استنلی کوبریک“نام برد که تنها به بیان تَک لایه ای از آن اکتفا کرده باشد؟ در همین راستا “چشمان کاملا بسته” نیز مستثنی نمی گردد. پس باید با چشمانی کاملا باز آن را به نظاره نشست. نظاره گری که برای فهمش نیاز به گذر از قالب داستان دارد. فهمی که علاوه بر مسئله تردید و شک مداما کاراکتر دکتر هارفورد را با مرگ روبه رو می کند. استعاره هایی ردیف شده، که وی را هشدار مرگ می دهند. مرگی که آن قدر دور و آن قدر نزدیک با ما بازی می کند.

استنلی کوبریک” با زیرکی تمام در “چشمان کاملا بسته” به نوعی آن رُخ پلید گونه انسانی را به تصویر در آورده است. در پس اندیشه هایش که پیش تر بدان ها اشاره گردید. کوبریک جامعه مصرف گرایِ هوس زدهِ را به نقد می نشیند. بوی گندِ فسادی که در وِلِنگاری هایش، دیگر لذتی وجود ندارد. فقط جبر به تکرار است که این اسبِ اروتیکِ هوس باز را به پیش می راند. جامعه ای که چنان در ولع پول می لولد که به هم بستر شدن معشوقه هایش در عوض چرکِ سبزی، دُم تکان می دهند.

در نهایت; “چشمان کاملا بسته” فیلمی است که روان و روح جامعه را به نشانه رفته است. شکلی از تصویر که مخاطبش را با ولعِ برهنه نگاری،  مشتاق به دیدنش می کند. دامی برای مخاطبش پهن می کند و منتظر به دام افتادنش می شود. و وقتی به دام افتاد سرنوشت شوم افکارش را با پتکی بر سرش می کوبد. آری این چنین است “چشمان کاملا بسته”. چشمان بازِ بسته ای که بوی شهوت، همیشه دامانش را قرمز و نارنجی کرده است و افسوس که مغزهایشان آبیِ یخ زده ای بیش نیست.

کوبریک خود در مورد این فیلم می گوید: « ما همه، هم خوب و هم بد، هم خیر و هم شر هستیم و اگر شما هیچ ناپاکی و پلیدی در خودتان نمی بینید، دلیلش آن است که خوب به خودتان نگاه نکرده اید…!

فیلم چشمان کاملا بسته ساخته استنلی کوبریک محصول 1999

فیلم چشمان کاملا بسته ساخته استنلی کوبریک محصول ۱۹۹۹

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده + 18 =

برو بالا